Quy hoạch được điều chỉnh khi định hướng phát triển thay đổi, khi có dự án lớn cần bố trí, khi thiên tai làm lộ ra những bất cập, hoặc khi rà soát định kỳ thấy không còn phù hợp. Điều chỉnh có thể là tổng thể hoặc chỉ cục bộ một khu, và phải lấy ý kiến những người bị ảnh hưởng rồi công bố. Vì vậy người có đất nên theo dõi định kỳ, đừng tin mãi vào bản cũ.
Chào bạn, đây là Nhà Quy Hoạch. Có một câu mình hay nghe: quy hoạch thay đổi xoành xoạch, biết đâu mà lần. Câu đó có phần đúng. Nhưng quy hoạch thay đổi theo những con đường có thể theo dõi được. Tập này là tấm bản đồ của những con đường ấy.
Vì sao quy hoạch lại đổi?
Quy hoạch là một dự đoán về tương lai, được vẽ ra ở một thời điểm. Khi tương lai đến khác với dự đoán, quy hoạch phải được xem lại.
Có những lý do lớn: định hướng phát triển của tỉnh, của quốc gia thay đổi, một tuyến cao tốc mới được quyết định, một vùng được chọn làm khu công nghiệp. Có những lý do từ thực tế: dân số tăng nhanh hơn dự báo, một khu hay ngập hơn tính toán, một đợt lũ lịch sử cho thấy vùng thoát lũ cần rộng hơn.
Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cũng là một lý do. Khi xã, tỉnh gộp lại, quy hoạch của các đơn vị cũ cần được tích hợp, điều chỉnh cho phù hợp với địa giới mới.
Và cũng có lý do đến từ đề xuất của nhà đầu tư. Đây là loại điều chỉnh người dân nên để ý nhất, vì lợi ích của dự án không phải lúc nào cũng trùng với lợi ích của cư dân.
Điều chỉnh tổng thể và điều chỉnh cục bộ
Điều chỉnh tổng thể là làm lại gần như toàn bộ quy hoạch của một khu vực, thường sau rà soát định kỳ hoặc khi có thay đổi lớn. Nó đi qua gần như đầy đủ các bước như lập quy hoạch mới.
Điều chỉnh cục bộ là thay đổi một phần nhỏ, một ô đất, một tuyến đường, một vài chỉ tiêu, mà không làm thay đổi tính chất chung của quy hoạch. Thủ tục gọn hơn, nhưng vẫn phải lấy ý kiến và công bố.
Điều chỉnh cục bộ là loại dễ bị bỏ qua nhất, vì nó nhỏ, ít được thông báo rộng rãi. Nhưng với người ở cạnh ô đất được điều chỉnh, nó có thể rất lớn: một công viên thành toà nhà, một toà nhà năm tầng thành hai mươi tầng.
Khi thấy thông báo lấy ý kiến về điều chỉnh cục bộ ở khu mình, đừng lướt qua vì nghĩ chỉ là cục bộ.
Người bị ảnh hưởng được hỏi thế nào?
Theo nguyên tắc, khi điều chỉnh quy hoạch, cơ quan có trách nhiệm phải lấy ý kiến của cơ quan, tổ chức, và cộng đồng dân cư có liên quan. Với điều chỉnh cục bộ, đối tượng lấy ý kiến thường tập trung vào những người trong khu vực điều chỉnh và khu vực xung quanh bị ảnh hưởng trực tiếp.
Hình thức có thể là niêm yết, phát phiếu, họp dân, đăng trên cổng thông tin. Thời hạn lấy ý kiến thường ngắn.
Ở khu đô thị có ban quản trị, ban quản trị thường được thông báo và có thể là đầu mối tổng hợp ý kiến cư dân. Hãy giữ liên lạc với ban quản trị.
Nếu bạn phát hiện một điều chỉnh đã được phê duyệt mà mình không hề được hỏi dù bị ảnh hưởng trực tiếp, bạn có quyền kiến nghị để được xem xét.
Theo dõi thay đổi: một thói quen nhỏ
Cách tốt nhất để không bị bất ngờ là theo dõi định kỳ. Vài tháng một lần, vào cổng thông tin quy hoạch của tỉnh, tìm những thông báo liên quan khu mình. Đọc bảng tin ở trụ sở xã khi có dịp đi qua.
Mỗi khi chuẩn bị một việc lớn như mua bán, xây nhà, tách thửa, hãy hỏi lại thông tin quy hoạch mới nhất, dù đã hỏi trước đây. Văn bản cũ có thể đã không còn đúng.
Nếu bạn ở trong nhóm cư dân, nhóm xóm trên mạng xã hội, hãy chia sẻ thông báo chính thức khi thấy, kèm đường dẫn nguồn. Một người đọc giúp cả xóm biết.
Quy hoạch có thể đổi. Nhưng nó không đổi trong bóng tối, nếu mình chịu nhìn.
Khi điều chỉnh bất lợi cho khu mình
Nếu một điều chỉnh đang được lấy ý kiến có vẻ bất lợi cho khu bạn ở, hãy làm theo những gì mình đã kể ở tập góp ý: đọc kỹ bản trưng bày, chỉ đúng chỗ, nói rõ hậu quả, đề xuất thay thế, gửi bằng văn bản, có nhiều hộ cùng ký.
Với những thay đổi làm mất không gian công cộng như công viên, trường học, bãi đỗ xe, góp ý của cư dân thường có trọng lượng, vì đó là những thứ phục vụ cả cộng đồng.
Nếu điều chỉnh đã được phê duyệt, bạn vẫn có thể kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét lại khi có căn cứ. Con đường này dài hơn và khó hơn, nhưng không phải không có.
Một bản quy hoạch tốt là bản được nhiều người đọc. Mỗi lần điều chỉnh là một dịp để nó được đọc thêm một lần.
Câu hỏi thường gặp
Quy hoạch có được điều chỉnh bất cứ lúc nào không?
Không. Việc điều chỉnh phải có căn cứ theo quy định, như thay đổi định hướng phát triển, kết quả rà soát, dự án quan trọng, và phải đi qua các bước lấy ý kiến, thẩm định, phê duyệt.
Điều chỉnh quy hoạch cục bộ có phải lấy ý kiến dân không?
Có. Điều chỉnh cục bộ vẫn phải lấy ý kiến của cộng đồng dân cư trong khu vực điều chỉnh và khu vực xung quanh bị ảnh hưởng trực tiếp, theo quy định.
Làm sao biết quy hoạch khu mình vừa được điều chỉnh?
Theo dõi cổng thông tin quy hoạch của tỉnh, bảng tin ở trụ sở xã, phường, thông báo của ban quản trị khu đô thị, và hỏi lại thông tin quy hoạch trước mỗi việc lớn.
Văn bản thông tin quy hoạch cũ còn dùng được không?
Văn bản chỉ đúng tại thời điểm cấp. Nếu quy hoạch đã được điều chỉnh sau đó, cần đề nghị cung cấp thông tin mới.
Điều chỉnh quy hoạch làm mất công viên thì cư dân làm gì?
Góp ý bằng văn bản trong thời gian lấy ý kiến, có chữ ký của nhiều hộ, nêu rõ vai trò của công viên với cộng đồng và đề xuất phương án khác. Nếu đã duyệt, có thể kiến nghị xem xét lại khi có căn cứ.
