Sống cạnh một công trường nhiều năm, gia đình nên có ba việc: ghi nhận hiện trạng nhà trước khi thi công, ghi lại bụi, ồn, rung, vết nứt theo ngày giờ, và phản ánh tới đúng nơi như chủ đầu tư, Ủy ban nhân dân xã, cơ quan quản lý xây dựng và môi trường. Thiệt hại do thi công gây ra có thể được bồi thường, nếu chứng minh được.
Chào bạn, đây là Nhà Quy Hoạch. Một con đường mới, một toà nhà mới, một cây cầu mới đều bắt đầu bằng một công trường, và công trường thì không yên tĩnh. Tập này dành cho những gia đình đang sống ngay bên hàng rào tôn, ngày ngày nghe tiếng máy.
Trước khi khởi công: ghi nhận hiện trạng nhà mình
Với những công trình lớn, đào móng sâu, đóng cọc, chủ đầu tư và nhà thầu thường phải khảo sát hiện trạng các công trình lân cận trước khi thi công. Nếu có đoàn tới khảo sát nhà bạn, hãy mở cửa, chỉ cho họ mọi vết nứt cũ, và xin một bản biên bản.
Nếu không có ai tới, hãy tự làm. Chụp ảnh, quay phim toàn bộ nhà, trong và ngoài, nhất là tường, trần, sàn, chỗ tiếp giáp với công trường. Ghi ngày giờ. Vết nứt nào đã có thì chụp cận, đặt thước hoặc đồng xu bên cạnh để thấy kích thước.
Việc này nghe có vẻ phòng thủ, nhưng nó là cách duy nhất để sau này phân biệt vết nứt cũ và vết nứt mới.
Một anh ở phố cũ kể rằng nhờ đoạn phim quay nhà trước khi công trình bên cạnh đóng cọc, anh chứng minh được những vết nứt mới và được nhà thầu sửa lại.
Bụi, ồn, rung: những giới hạn có thật
Công trường phải tuân thủ những quy định về bảo vệ môi trường và trật tự: che chắn bụi, tưới nước, rửa bánh xe trước khi ra đường, giới hạn tiếng ồn theo khung giờ, hạn chế thi công gây ồn vào ban đêm ở khu dân cư theo quy định của địa phương.
Những con số giới hạn cụ thể nằm trong quy chuẩn kỹ thuật, bạn không cần thuộc. Điều cần biết là có giới hạn, và việc công trường làm ồn suốt đêm, để bụi bay mù mịt không phải là chuyện bình thường phải chịu.
Nhiều công trường có biển thông tin ghi tên chủ đầu tư, nhà thầu, số điện thoại liên hệ. Đó là số đầu tiên bạn nên gọi.
Gọi lịch sự, nói cụ thể: giờ nào, việc gì, ảnh hưởng thế nào. Nhiều vấn đề được giải quyết ngay ở bước này.
Ghi lại bằng chứng mỗi ngày
Nếu vấn đề kéo dài, hãy lập một cuốn nhật ký: ngày, giờ, hiện tượng, ảnh hoặc đoạn phim. Bụi phủ kín bàn ghế sau một ngày. Tiếng máy lúc nửa đêm. Nhà rung khi xe lu chạy qua.
Với vết nứt, đánh dấu hai đầu vết nứt bằng bút chì kèm ngày tháng. Vài tuần sau xem nó có dài ra không. Một vết nứt đang phát triển nghiêm trọng hơn nhiều so với một vết nứt đứng yên.
Nếu nhiều hộ cùng bị ảnh hưởng, hãy cùng nhau ghi chép. Một tập nhật ký chung của cả dãy phố có trọng lượng hơn nhiều so với lời than của một nhà.
Bằng chứng không phải để kiện cáo ngay, mà để khi nói chuyện với chủ đầu tư hay chính quyền, câu chuyện của bạn có chỗ dựa.
Phản ánh ở đâu, theo thứ tự nào
Bước một là chủ đầu tư, nhà thầu, qua số điện thoại trên biển công trình hoặc ban chỉ huy công trường. Bước hai là Ủy ban nhân dân xã, phường, nơi có trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn.
Bước ba, nếu là vấn đề môi trường kéo dài, là cơ quan quản lý môi trường của tỉnh, hoặc đường dây nóng về môi trường. Nếu là vấn đề an toàn kết cấu, là cơ quan quản lý xây dựng.
Phản ánh bằng văn bản khi đã gọi điện mà không có kết quả. Nêu rõ địa chỉ, hiện tượng, thời gian, kèm ảnh. Giữ bản sao và giấy biên nhận nếu có.
Nếu nhà có dấu hiệu nguy hiểm như tường nghiêng, nứt lớn, sàn lún, hãy báo ngay cho chính quyền và ưu tiên đưa người ra khỏi khu vực nguy hiểm. An toàn đi trước mọi thủ tục.
Bồi thường thiệt hại do thi công
Nếu việc thi công gây thiệt hại cho nhà bạn, như nứt tường, lún nền, hư hỏng tài sản, bên gây thiệt hại có trách nhiệm bồi thường theo quy định về bồi thường thiệt hại. Điều quan trọng là chứng minh được thiệt hại và mối liên hệ với việc thi công.
Đây là lúc bản ghi nhận hiện trạng trước thi công và nhật ký vết nứt phát huy tác dụng. Có khi cần một đơn vị giám định độc lập đánh giá nguyên nhân.
Nhiều trường hợp được giải quyết bằng thương lượng: nhà thầu sửa chữa hoặc hỗ trợ chi phí. Nếu không thương lượng được, có thể nhờ chính quyền hoà giải, hoặc khởi kiện. Hỏi luật sư khi thiệt hại lớn.
Sống cạnh công trường là chuyện tạm thời, dù có khi kéo dài nhiều năm. Làm đúng từ đầu giúp những năm đó bớt nặng nề.
Câu hỏi thường gặp
Công trường thi công ban đêm có được không?
Việc thi công gây ồn vào ban đêm ở khu dân cư bị hạn chế theo quy định về tiếng ồn và quy định của địa phương, trừ một số trường hợp được phép. Nếu bị ảnh hưởng, hãy phản ánh tới Ủy ban nhân dân xã, phường.
Nhà bị nứt do công trình bên cạnh thì làm gì?
Chụp ảnh, đánh dấu vết nứt kèm ngày tháng, thông báo ngay cho chủ đầu tư, nhà thầu và Ủy ban nhân dân xã, phường. Nếu có dấu hiệu nguy hiểm, ưu tiên an toàn và báo chính quyền ngay.
Chủ đầu tư có phải khảo sát nhà lân cận trước khi thi công không?
Với những công trình có nguy cơ ảnh hưởng tới công trình lân cận, việc khảo sát hiện trạng và có biện pháp bảo đảm an toàn là trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu theo quy định về xây dựng.
Bụi công trường phản ánh ở đâu?
Trước hết với chủ đầu tư, nhà thầu. Nếu không giải quyết, phản ánh tới Ủy ban nhân dân xã, phường và cơ quan quản lý môi trường của tỉnh.
Làm sao chứng minh vết nứt do công trình gây ra?
Bằng chứng tốt nhất là ảnh, phim hiện trạng trước khi thi công so với sau, nhật ký theo dõi vết nứt, và khi cần là kết quả giám định của đơn vị độc lập.
