Hành lang an toàn đường bộ và hành lang bảo vệ lưới điện cao áp là những dải đất mà việc xây dựng bị hạn chế để giữ an toàn cho công trình và cho người sống quanh đó. Đất nằm trong hành lang vẫn có thể thuộc quyền sử dụng của bạn, nhưng không được xây như bình thường. Bề rộng hành lang cụ thể phải hỏi cơ quan quản lý, vì mỗi cấp đường, mỗi cấp điện áp một khác.
Chào bạn, đây là Nhà Quy Hoạch. Hành lang là loại hạn chế khó thấy nhất. Không có hàng rào, không có vạch sơn, có khi không cả màu trên bản đồ quy hoạch. Nó chỉ lộ ra khi bạn xin phép xây nhà. Tập này mình kể về hai loại hành lang hay gặp nhất.
Hành lang an toàn đường bộ là dải đất nào?
Một con đường không chỉ có mặt đường. Nó còn có lề, có rãnh thoát nước, có mái taluy, gọi chung là đất của đường bộ. Bên ngoài phần đó, dọc hai bên, là hành lang an toàn đường bộ, một dải đất để bảo đảm an toàn giao thông và dành cho việc mở rộng, bảo trì.
Trong hành lang an toàn, việc xây dựng công trình bị hạn chế. Tuỳ quy định, có thể được sử dụng để trồng trọt, làm sân, nhưng không được xây nhà kiên cố. Bề rộng hành lang phụ thuộc cấp đường, đường ngoài đô thị hay trong đô thị, và quy định hiện hành.
Trong đô thị, hành lang thường gắn với chỉ giới đường đỏ và lộ giới, nên người ta ít nhắc riêng. Ở vùng nông thôn, ven quốc lộ, tỉnh lộ, hành lang an toàn là thứ bạn cần hỏi rõ.
Rất nhiều nhà ven quốc lộ được xây từ trước khi có quy định hiện hành, và vẫn đang ở. Đó không phải là lý do để nghĩ rằng mình cũng xây được như họ.
Hành lang bảo vệ lưới điện cao áp
Dọc theo đường dây điện cao áp có hành lang bảo vệ, được xác định theo khoảng cách từ dây dẫn ngoài cùng ra hai bên, và theo chiều cao. Bề rộng tuỳ cấp điện áp: điện áp càng cao, hành lang càng rộng.
Trong hành lang này, việc xây nhà ở và công trình có người thường xuyên sinh sống bị hạn chế chặt. Với một số cấp điện áp, nhà ở đã có trong hành lang có thể được tồn tại nếu đáp ứng các điều kiện về khoảng cách tới dây, vật liệu mái và tường không cháy, cường độ điện trường. Với cấp điện áp cao nhất, điều kiện chặt hơn nhiều.
Cây trồng trong hành lang cũng bị giới hạn chiều cao, để cây không chạm vào dây khi lớn hoặc khi gió bão.
Những chi tiết này rất kỹ thuật, và mình không muốn bạn phải tự đo. Chỉ cần biết rằng nếu mảnh đất có đường dây đi qua trên đầu hoặc chạy sát bên, bạn cần hỏi ngành điện và chính quyền địa phương trước mọi quyết định.
Đất nằm trong hành lang thì còn làm được gì?
Đất trong hành lang không mất đi. Bạn vẫn có quyền sử dụng theo mục đích được ghi nhận, chỉ là bị hạn chế một số việc. Với đất nông nghiệp, thường vẫn trồng trọt được, miễn là tuân thủ giới hạn về chiều cao cây và không làm ảnh hưởng tới công trình.
Với đất ở, phần nằm trong hành lang có thể dùng làm sân, lối đi, vườn nhỏ. Nhà nên được bố trí ở phần đất nằm ngoài hành lang.
Khi Nhà nước xây dựng đường dây hoặc mở rộng đường làm hạn chế khả năng sử dụng đất của bạn, có cơ chế bồi thường, hỗ trợ cho việc hạn chế đó theo quy định tại thời điểm. Mức cụ thể do phương án của dự án quyết định.
Hiểu đúng như vậy giúp bạn bớt hoảng khi thấy chữ hành lang trên văn bản trả lời, và biết mình có thể thiết kế nhà sao cho hợp.
Kiểm tra mảnh đất có dính hành lang không
Nhìn bằng mắt là bước đầu. Có đường dây điện lớn gần đó không, dây chạy qua trên đầu hay chạy bên cạnh. Có quốc lộ, tỉnh lộ chạy qua không, mặt đường cách mảnh đất bao xa.
Bước tiếp theo là đọc giấy chứng nhận. Nhiều giấy chứng nhận có ghi chú phần diện tích nằm trong hành lang bảo vệ công trình.
Bước quan trọng nhất là hỏi. Hỏi xã, phường, hỏi cơ quan quản lý đường bộ với hành lang đường, hỏi đơn vị quản lý lưới điện với hành lang điện. Khi đề nghị cung cấp thông tin quy hoạch, hãy ghi rõ đề nghị cho biết thửa đất có nằm trong hành lang an toàn công trình nào không.
Một chị ở vùng ven kể với mình rằng chị mua mảnh đất giá mềm hơn hẳn xung quanh. Sau mới biết đường dây cao áp chạy chéo qua giữa. Người bán không nói dối, chỉ là không ai hỏi.
Sống gần đường điện cao thế có an toàn không?
Đây là câu hỏi nhiều người lo nhất, và cũng là câu mình không có thẩm quyền trả lời về mặt sức khoẻ. Điều mình biết là quy định về hành lang bảo vệ lưới điện được đặt ra để giữ khoảng cách an toàn cho người sống quanh đó.
Nếu nhà bạn nằm ngoài hành lang hoặc đáp ứng đủ điều kiện được tồn tại trong hành lang, về mặt quy định là đang ở vị trí được chấp nhận. Nếu bạn còn băn khoăn về cường độ điện trường tại nhà, có thể đề nghị đơn vị quản lý lưới điện kiểm tra.
Những việc nên tránh là thả diều gần đường dây, trèo lên mái tôn khi trời mưa bão gần dây, dựng cột ăng ten cao, hoặc để cây lớn chạm dây.
Mỗi dải hành lang là một khoảng cách người ta đã tính cho an toàn. Tôn trọng khoảng cách ấy, cuộc sống cạnh công trình vẫn có thể rất bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Đất dưới đường điện cao thế có được cấp giấy chứng nhận không?
Có thể được cấp giấy chứng nhận theo mục đích sử dụng, kèm ghi chú về phần diện tích nằm trong hành lang bảo vệ và những hạn chế tương ứng. Việc xây dựng trên phần đó phải tuân thủ quy định về hành lang.
Nhà trong hành lang lưới điện có bị buộc di dời không?
Tuỳ cấp điện áp và việc nhà có đáp ứng điều kiện được tồn tại hay không. Nếu không đáp ứng, có cơ chế di dời kèm bồi thường, hỗ trợ theo quy định. Hãy hỏi đơn vị quản lý lưới điện và chính quyền địa phương.
Trong hành lang an toàn đường bộ có được trồng cây không?
Thường vẫn được trồng trọt, nhưng không được làm ảnh hưởng tới an toàn giao thông và tầm nhìn. Quy định cụ thể do cơ quan quản lý đường bộ hướng dẫn.
Bề rộng hành lang lưới điện là bao nhiêu?
Bề rộng phụ thuộc cấp điện áp và được tính từ dây dẫn ngoài cùng ra hai bên theo quy định. Bạn nên hỏi đơn vị quản lý lưới điện tại địa phương để biết con số áp dụng cho đường dây cụ thể.
Mua đất có đường điện chạy qua cần hỏi gì?
Hỏi cấp điện áp của đường dây, bề rộng hành lang, phần diện tích bị ảnh hưởng, và những gì được xây trên phần còn lại. Nên có văn bản trả lời trước khi đặt cọc.
