Khi nhà đất chỉ bị thu hồi một phần, phần còn lại có thể vẫn ở được sau khi sửa, hoặc quá nhỏ, quá méo để xây. Luật có cơ chế để người dân đề nghị Nhà nước thu hồi luôn phần còn lại khi nó không đủ điều kiện sử dụng, cũng có hướng hợp thửa với đất liền kề. Phần nhà bị cắt thì được bồi thường, kèm hỗ trợ sửa chữa phần còn lại theo quy định.
Chào bạn, đây là Nhà Quy Hoạch. Mở đường qua phố cũ thường để lại những căn nhà kỳ lạ: mặt tiền mỏng như tấm bánh, hình tam giác, hình thang. Người ta gọi đó là nhà siêu mỏng, siêu méo. Tập này dành cho những gia đình đứng trước viễn cảnh ấy.
Phần bị cắt được bồi thường những gì?
Phần đất nằm trong phạm vi thu hồi được bồi thường về đất như mọi trường hợp thu hồi khác. Phần nhà, công trình nằm trên phần đất ấy được bồi thường theo giá trị công trình.
Điều hay bị bỏ qua là khi cắt một phần nhà, kết cấu của phần còn lại bị ảnh hưởng. Phải xây lại tường mặt tiền, gia cố cột, làm lại cầu thang, mái. Nhiều địa phương có quy định bồi thường hoặc hỗ trợ chi phí sửa chữa, hoàn thiện phần còn lại, theo mức độ ảnh hưởng.
Khi kiểm đếm, hãy chỉ rõ cho đoàn công tác những phần kết cấu sẽ bị ảnh hưởng. Đề nghị ghi vào biên bản.
Nếu không chắc phần còn lại có an toàn không, có thể đề nghị đơn vị chuyên môn đánh giá. Nhà ống cũ ở nhiều phố xây chung tường với nhà bên cạnh, nên khi cắt một nhà, nhà kia cũng có thể bị ảnh hưởng. Hai gia đình nên cùng có mặt khi kiểm đếm phần tường chung.
Phần còn lại quá nhỏ: đề nghị thu hồi luôn
Nếu sau khi cắt, phần đất còn lại nhỏ hơn diện tích tối thiểu theo quy định của địa phương, hoặc không còn đủ điều kiện để ở, pháp luật cho phép người sử dụng đất đề nghị Nhà nước thu hồi luôn phần còn lại, và được bồi thường, hỗ trợ tương ứng.
Đây là quyền của người dân, không phải bắt buộc. Có gia đình chọn giữ lại phần nhỏ để làm cửa hàng, để xe, hoặc chờ hợp thửa với hàng xóm. Có gia đình chọn giao hết để nhận tái định cư hoặc tiền, chuyển đi nơi khác.
Thời điểm đề nghị quan trọng. Nên nêu ngay khi phương án bồi thường được lấy ý kiến, để phần còn lại được tính luôn trong phương án.
Hỏi rõ điều kiện cụ thể tại địa phương, vì diện tích tối thiểu và cách áp dụng mỗi nơi khác nhau.
Hợp thửa với hàng xóm
Một hướng khác là hợp phần đất còn lại với thửa liền kề. Hai nhà bị cắt, mỗi nhà còn một mảnh nhỏ, gộp lại thành một thửa đủ để xây. Có khi một nhà mua lại phần của nhà kia.
Hướng này đòi hỏi thoả thuận giữa hai gia đình, và thủ tục hợp thửa tại cơ quan đất đai. Việc xây dựng sau đó phải theo quy hoạch và chỉ giới mới.
Có địa phương khuyến khích và hỗ trợ việc hợp thửa để tránh những căn nhà siêu mỏng làm xấu mặt phố.
Một bác bán tạp hoá ở một thị trấn miền Trung kể rằng sau khi mở đường, bác và nhà bên cạnh ngồi uống trà mấy buổi, rồi quyết định bác bán phần mình cho nhà kia, dọn vào hẻm ở. Hai bên đều thấy nhẹ nhõm.
Nếu quyết định giữ lại và sửa
Nếu giữ lại phần còn lại để ở hay kinh doanh, hãy tìm hiểu chỉ giới xây dựng, tầng cao, mật độ áp dụng cho con đường mới. Con đường rộng hơn có thể cho phép xây cao hơn, nhưng cũng có thể đòi khoảng lùi.
Nhờ người có chuyên môn thiết kế lại. Một mảnh đất nông, méo vẫn có thể thành căn nhà dễ chịu nếu được thiết kế khéo: cầu thang đặt dọc tường, ánh sáng từ trên mái, tầng trệt mở ra đường.
Xin phép xây dựng hoặc sửa chữa theo quy định. Đừng vì bị cắt mà vội xây lại khi chưa có phép, vì con đường mới thường được kiểm tra trật tự xây dựng rất kỹ.
Căn nhà mới có thể nhỏ hơn, nhưng mặt tiền của nó giờ nhìn ra một con đường rộng hơn. Có những gia đình biến điều đó thành một khởi đầu.
Những câu nên hỏi khi biết nhà bị cắt
Phạm vi thu hồi cắt qua nhà mình chính xác ở đâu. Phần còn lại là bao nhiêu mét vuông, hình dạng thế nào. Có đủ diện tích tối thiểu để xây theo quy định không.
Phần kết cấu bị ảnh hưởng được bồi thường, hỗ trợ sửa chữa thế nào. Nếu muốn giao luôn phần còn lại thì thủ tục ra sao, được tính thế nào.
Chỉ giới xây dựng của con đường mới là gì, nhà được xây lại mấy tầng.
Ngồi với cả nhà, với hàng xóm, trước khi quyết định. Một phần nhà bị cắt không có nghĩa là mọi lựa chọn đều bị cắt theo.
Câu hỏi thường gặp
Phần đất còn lại sau thu hồi quá nhỏ có được thu hồi luôn không?
Nếu phần còn lại không đủ điều kiện theo quy định của địa phương, người sử dụng đất có thể đề nghị Nhà nước thu hồi luôn và được bồi thường, hỗ trợ. Nên đề nghị sớm khi phương án được lấy ý kiến.
Nhà bị cắt một phần có được hỗ trợ sửa chữa không?
Nhiều địa phương có quy định bồi thường hoặc hỗ trợ chi phí sửa chữa, hoàn thiện phần nhà còn lại. Mức cụ thể nằm trong phương án bồi thường của dự án.
Phần nhà còn lại có được xây lại không?
Có thể, nếu phần đất còn lại đủ điều kiện và việc xây dựng phù hợp quy hoạch, chỉ giới của con đường mới. Cần xin phép theo quy định.
Hợp thửa với nhà bên cạnh cần làm gì?
Hai bên thoả thuận, làm thủ tục chuyển nhượng nếu cần, rồi đăng ký hợp thửa tại văn phòng đăng ký đất đai. Nên hỏi luật sư hoặc công chứng viên về cách làm phù hợp.
Nhà siêu mỏng sau mở đường có bị cấm xây không?
Những thửa không đủ diện tích hoặc kích thước tối thiểu có thể không được cấp phép xây mới. Nhiều địa phương khuyến khích hợp thửa hoặc có quy định riêng cho trường hợp này.
